Projektowanie instalacji HVAC zaczyna się od pytań o budynek, a nie od wyboru centrali czy klimatyzatora. Projektant musi wiedzieć, jak będą używane pomieszczenia, ilu ludzi ma w nich przebywać, gdzie można poprowadzić kanały i które części obiektu mają pracować niezależnie.
Jeżeli te informacje pojawią się za późno, nawet poprawnie dobrane urządzenie może okazać się trudne do zamontowania. Poniżej opisujemy przebieg projektu od zebrania danych do gotowej dokumentacji.
1. Ustalenie zakresu i sposobu użytkowania budynku
Najpierw ustalamy, czy projekt dotyczy nowego obiektu, przebudowy czy modernizacji istniejących instalacji. Potrzebne są informacje o funkcji pomieszczeń, liczbie użytkowników, godzinach pracy i wymaganym podziale na strefy.
W biurze ważna może być możliwość niezależnego wynajmowania pięter. W restauracji dochodzą zyski ciepła od kuchni i konieczność usuwania zapachów. W hali produkcyjnej trzeba oddzielić wentylację bytową od instalacji związanych z technologią.
Na tym etapie zapisujemy również ograniczenia: poziom hałasu, widoczne lub ukryte prowadzenie instalacji, dostępne pomieszczenia techniczne oraz sposób rozliczania poszczególnych najemców.
2. Zebranie aktualnych podkładów
Do projektu potrzebujemy aktualnych rzutów, przekrojów i projektu konstrukcji. Istotne są wysokości pomieszczeń, układ belek, szachty, elewacja, dach i miejsca przewidziane na urządzenia.
Przy przebudowie sama dokumentacja archiwalna nie wystarcza. Rysunki powykonawcze często nie pokazują wszystkich zmian wykonanych przez lata. Wtedy wykonujemy inwentaryzację zakresu potrzebnego do projektu i porównujemy stan rzeczywisty z otrzymanymi materiałami.
3. Obliczenia i bilanse
Na podstawie danych wejściowych obliczamy zapotrzebowanie na ciepło i chłód oraz wymaganą ilość powietrza. Wyniki zależą między innymi od przegród, nasłonecznienia, liczby osób, oświetlenia, urządzeń i sposobu użytkowania pomieszczeń.
Obliczenia nie służą do potwierdzenia wcześniej wybranego urządzenia. To urządzenie powinno wynikać z obliczeń oraz przyjętego sposobu pracy instalacji.
4. Wybór wariantu, a nie tylko urządzenia
Kilka rozwiązań może pokryć tę samą moc, ale inaczej wpływać na budynek. Porównujemy potrzebne miejsce, możliwość etapowania, sterowanie, dostęp serwisowy, pracę przy częściowym obciążeniu i konsekwencje awarii.
W średniowysokim biurowcu w Katowicach rozważaliśmy scentralizowane źródło ciepła na dachu oraz niezależne źródła dla kondygnacji biurowych. Rozwiązanie centralne było tańsze na początku. Inwestor planował jednak uruchamiać piętra etapami, dlatego wybrał układ rozdzielony.
Urządzenia zmieściły się w pomieszczeniach technicznych i nie zmniejszyły powierzchni pod wynajem. Całą realizację opisaliśmy w studium przypadku instalacji sanitarnych biurowca w Katowicach.
5. Prowadzenie tras instalacji
Po przyjęciu wariantu rozmieszczamy urządzenia, kanały, rurociągi i elementy regulacyjne. Trasa musi uwzględniać konstrukcję, architekturę, instalacje elektryczne, sufity oraz dostęp do serwisu.
To moment, w którym potrzebna jest rzeczywista koordynacja międzybranżowa. W jednym z projektów kanał wentylacyjny kolidował z belką konstrukcyjną, która pojawiła się na późniejszym podkładzie. Ponieważ instalację opracowywaliśmy w modelu 3D, wykryliśmy problem podczas projektowania. Zmieniliśmy gabaryt i trasę kanału, prowadząc go wokół belki, zanim kolizja trafiła na budowę.
Model 3D nie rozwiązuje problemu sam. Pozwala go wcześniej zobaczyć. Nadal trzeba sprawdzić przepływ, opory, wysokość montażu i możliwość wykonania obejścia.
6. Dobór urządzeń i elementów instalacji
Po ustaleniu tras dobieramy centrale, wentylatory, jednostki klimatyzacyjne, tłumiki, przepustnice, regulatory oraz pozostałe elementy. Sprawdzamy ich parametry pracy i dostęp serwisowy.
Nie wpisujemy urządzenia tylko dlatego, że pasuje mocą maksymalną. Ważne są również zakres regulacji, poziom hałasu, spręż dyspozycyjny, sposób sterowania oraz zachowanie układu przy mniejszym obciążeniu.
7. Dokumentacja dla wykonawcy
Rysunek powinien pozwolić wykonawcy odczytać trasę, średnice lub przekroje, wysokości, lokalizację urządzeń i sposób połączenia elementów. Opis techniczny uzupełnia rysunki, ale nie powinien zastępować brakujących informacji graficznych.
Zakres dokumentacji zależy od etapu i umowy. Może obejmować rzuty, przekroje, schematy, obliczenia, zestawienia materiałów oraz wytyczne dla innych branż.
8. Sprawdzenie i koordynacja końcowa
Przed wydaniem projektu sprawdzamy spójność obliczeń, rysunków, opisów i zestawień. Kontrolujemy także przejścia przez przegrody, dostęp do urządzeń, odwodnienie, odprowadzenie skroplin i wymagane zabezpieczenia.
Jeżeli architektura lub konstrukcja zmieniła się w trakcie pracy, nie wystarczy podmienić podkładu. Trzeba ponownie przejrzeć trasy i urządzenia, których ta zmiana dotyczy.
Co przygotować do wyceny projektu HVAC?
Najbardziej przydatne są:
- aktualne rzuty i przekroje,
- informacja o funkcji budynku i pomieszczeń,
- przewidywana liczba użytkowników,
- projekt konstrukcji, jeżeli jest dostępny,
- założenia dotyczące ogrzewania, wentylacji i chłodzenia,
- informacja o istniejących instalacjach,
- oczekiwany etap i termin dokumentacji.
Nie masz wszystkich materiałów? Napisz, co jest już dostępne. Po sprawdzeniu dokumentów wskażemy, czego brakuje do określenia zakresu projektu.
Zakres usług dla architektów znajdziesz na stronie projektów wentylacji mechanicznej i rekuperacji. Zapytanie możesz przesłać przez formularz kontaktowy.
Autor: Marcin Raniowski
